 |
Περιεχόμενα
Εισαγωγή 2
Πολιτικό Πλαίσιο 3
Πρόγραμμα Τρίο Προεδρίας Πολωνίας – Δανίας – Κύπρου 4
Ο Ρόλος του ΓΕΕΚΕ στην Κυπριακή Προεδρία 5
Η Προεδρία ως Εθνική Συλλογική Προσπάθεια και η συμβολή του ΓΕΕΚΕ 6
Συμπεράσματα και Προοπτικές 6
Εισαγωγή
Το δεύτερο εξάμηνο του 2026, η Κυπριακή Δημοκρατία θα αναλάβει για δεύτερη φορά στην ιστορία της την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), δεκατέσσερα χρόνια μετά την πρώτη, το 2012.
Πρόκειται για έναν θεσμικό ρόλο υψηλής ευθύνης, που προσφέρει στην Κύπρο τη δυνατότητα να έχει πρωτεύοντα ρόλο στη συνδιαμόρφωση της ευρωπαϊκής ατζέντας, να ενισχύσει τη διεθνή της παρουσία και να προωθήσει πολιτικές που αντανακλούν τις αξίες, τις προτεραιότητες και τις δυνατότητές της.
Κατά το εξάμηνο αυτό, το εκάστοτε κράτος μέλος προεδρεύει στις συναντήσεις σε όλες τις συνθέσεις του Συμβουλίου της ΕΕ, διασφαλίζοντας τη συνέχεια και συνέπεια των εργασιών και του νομοθετικού έργου του Συμβουλίου της ΕΕ.
Τα κράτη μέλη ασκούν την Προεδρία σε ομάδες των τριών («Τρίο Προεδρίας»). Το σύστημα αυτό καθιερώθηκε με τη Συνθήκη της Λισαβόνας το 2009. Το Τρίο Προεδρίας καθορίζει τους μακροπρόθεσμους στόχους και εκπονεί κοινό δεκαοκτάμηνο πρόγραμμα, με το οποίο καθορίζονται τα κυριότερα θέματα που θα εξεταστούν από το Συμβούλιο κατά τη διάρκεια της 18μηνης περιόδου.
Ήδη, η Κύπρος συμμετέχει ενεργότερα στις διεργασίες του Συμβουλίου, στο πλαίσιο του Τρίο Προεδρίας Πολωνίας – Δανίας – Κύπρου, το οποίο ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2025 και θα ολοκληρωθεί τον Ιούνιο του 2026.
Ο ρόλος του κράτους μέλους που προεδρεύει του Συμβουλίου της ΕΕ διασφαλίζει τη συνέχιση των εργασιών (ημερήσια διάταξη) της Ένωσης, την παραγωγή υγιούς νομοθετικού έργου, τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, τη συνεργασία και τον συντονισμό μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών, την εκπροσώπηση του Συμβουλίου της ΕΕ σε συνεδρίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τον συντονισμό των θέσεων της Ένωσης σε διεθνείς οργανισμούς.
Η Προεδρία δεν είναι απλώς μια ευρωπαϊκή υποχρέωση. Είναι ένα γεγονός εθνικής σημασίας, μια κορυφαία ευκαιρία για θεσμική ανάδειξη, διοικητική ωριμότητα και ουσιαστική συμβολή στον ευρωπαϊκό διάλογο και γίγνεσθαι.
Πολιτικό Πλαίσιο
Η πρώτη Κυπριακή Προεδρία το 2012 χαρακτηρίστηκε από επαγγελματισμό και συνέπεια, παρά τις τότε δυσμενείς οικονομικές συνθήκες. Το 2026, η Κύπρος επιστρέφει σε ένα εντελώς διαφορετικό γεωπολιτικό και θεσμικό περιβάλλον:
• Η ΕΕ αντιμετωπίζει τις συνέπειες των γεωπολιτικών εντάσεων, ιδίως δε με τον εν εξελίξει επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και τη δραματική κατάσταση στη Μέση Ανατολή, που επηρεάζουν τις πολιτικές της Ένωσης σε όλους τους τομείς.
• Η ΕΕ αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις στο πεδίο της ανταγωνιστικότητας, ιδιαίτερα έναντι παγκόσμιων δυνάμεων όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα.
• Η ΕΕ καλείται να διαχειριστεί ζητήματα όπως είναι η κλιματική αλλαγή και η ενεργειακή μετάβαση, καθώς και να προσαρμοστεί στην εποχή της τεχνολογικής επανάστασης, αποτέλεσμα της προόδου της τεχνητής νοημοσύνης.
Η ανάγκη για στρατηγική αυτονομία, ανθεκτικότητα και ενότητα καθίσταται πιο επιτακτική από ποτέ. Η Κύπρος, ως κράτος-μέλος της πρώτης γραμμής, φέρει μοναδική εμπειρία και ευαισθησία σε ζητήματα μετανάστευσης, ασφάλειας, γειτονίας και ανταγωνιστικότητας.
Το κοινό πρόγραμμα του Τρίο Προεδρίας εστιάζει, μεταξύ άλλων, στην ενίσχυση του ρόλου της ΕΕ ως παγκόσμιου δρώντα, μέσω της διασφάλισης της ισχύος και ασφάλειας της Ένωσης, της ενδυνάμωσης της ευημερίας των ευρωπαίων πολιτών και της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας των κρατών μελών και της προώθησης μιας ελεύθερης και δημοκρατικής Ευρώπης.
Πρόγραμμα Τρίο Προεδρίας Πολωνίας – Δανίας – Κύπρου
Το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων της ΕΕ υιοθέτησε το κοινό δεκαοκτάμηνο πρόγραμμα του Τρίο Προεδρίας Πολωνίας – Δανίας – Κύπρου (17/12/2024),
το οποίο συνοψίζεται στις εξής παραμέτρους:
I. ΜΙΑ ΙΣΧΥΡΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΗΣ ΕΥΡΩΠΗ
• Εξωτερική δράση με συνεκτικότητα και επιρροή
• Στρατηγική δράση για την ασφάλεια και άμυνα
• Ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη μετανάστευση και διαχείριση των συνόρων
• Καλά προετοιμασμένη διεύρυνση και εσωτερικές μεταρρυθμίσεις
II. ΜΙΑ ΕΥΗΜΕΡΟΥΣΑ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ
• Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την ανταγωνιστικότητα
• Προσβλέποντας σε επιτυχή πράσινη και ψηφιακή μετάβαση
• Προώθηση ενός περιβάλλοντος φιλικού προς την καινοτομία και τις επιχειρήσεις
III. ΜΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ
• Προάσπιση των ευρωπαϊκών αξιών εντός της ΕΕ
• Καταπολέμηση της έμφυλης βίας, ρητορικής μίσους, ξενοφοβίας και των διακρίσεων
• Αποτελεσματική πρόσβαση στη δικαιοσύνη
Ο Ρόλος του ΓΕΕΚΕ στην Κυπριακή Προεδρία
Η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ δεν αποτελεί μόνο μια ευκαιρία εθνικής ανάδειξης, αλλά και μια πρόκληση θεσμικής ετοιμότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος του ΓΕΕΚΕ είναι κομβικός, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το ΓΕΕΚΕ αναλαμβάνει διττή αποστολή:
• Εσωτερικά, διασφαλίζει τη συμμόρφωση της κρατικής διοίκησης με το ενωσιακό δίκαιο περί κρατικών ενισχύσεων.
• Εξωτερικά, εκπροσωπεί την Κύπρο στις Ομάδες Εργασίας Ανταγωνισμού του Συμβουλίου για θέματα Κρατικών Ενισχύσεων, με ενισχυμένο ρόλο κατά το εξάμηνο της Κυπριακής Προεδρίας.
Η σημασία της συμμετοχής του Γραφείου στην Ομάδα Εργασίας Ανταγωνισμού για θέματα Κρατικών Ενισχύσεων, έγκειται, μεταξύ άλλων, στις τρεις βασικές προτεραιότητες που θα συζητηθούν κατά τη διάρκεια του εξαμήνου της Κυπριακής Προεδρίας, ήτοι την αναθεώρηση του Γενικού Κανονισμού Απαλλαγής κατά Κατηγορία (GBER) για τη θωράκιση της εύρυθμης λειτουργίας του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά της Ένωσης, την εφαρμογή του νέου Πλαισίου Κρατικών Ενισχύσεων της Συμφωνίας για Καθαρή Βιομηχανία (CISAF) και την αναθεώρηση των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις με σκοπό τη βελτίωση της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή και βιώσιμη στέγαση.
Η φιλοξενία της συνάντησης για τον Εκσυγχρονισμό των Κρατικών Ενισχύσεων (State Aid Modernization) στη Λευκωσία, μεταξύ 9 και 11 Ιουνίου 2026, αποτελεί σημαίνων γεγονός για το ΓΕΕΚΕ, ενισχύοντας την ευρωπαϊκή παρουσία της Κύπρου και προβάλλοντας την τεχνογνωσία και την οργανωτική της επάρκεια στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων.
Η Προεδρία ως Εθνική Συλλογική Προσπάθεια και η συμβολή του ΓΕΕΚΕ
Η επιτυχία της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ δεν αποτελεί έργο ενός μόνο θεσμού ή φορέα. Είναι μια εθνική συλλογική προσπάθεια που απαιτεί τη συνέργεια όλων των εμπλεκόμενων φορέων: Υπουργείων, Υφυπουργείων, εποπτικών αρχών, δημόσιας διοίκησης, τοπικής αυτοδιοίκησης και κοινωνίας των πολιτών. Η Κύπρος καλείται να αναδείξει τη διοικητική της επάρκεια και τεχνογνωσία, καθώς και τη θεσμική της αξιοπιστία.
Η Υφυπουργός για Ευρωπαϊκά Θέματα κα Μαριλένα Ραουνά, αναφερόμενη στις θεσμικές υποχρεώσεις της Κύπρου που απορρέουν από την ανάληψη της Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, τόνισε ότι από τις περίπου 190 ομάδες εργασίας που θα πραγματοποιηθούν κατά το εξάμηνο της Προεδρίας, σημαίνοντα ρόλο θα έχει η Ομάδα Εργασίας για τον Ανταγωνισμό, στην οποία περιλαμβάνονται καίρια θέματα που άπτονται των κρατικών ενισχύσεων. Η κα Ραουνά υπογράμμισε τη σημασία της ενίσχυσης του ανταγωνισμού της ΕΕ σε σχέση με άλλες οικονομίες, γεγονός που οδηγεί και σε μια πολιτικά ισχυρή Ένωση. Επισήμανε συναφώς ότι οι κρατικές ενισχύσεις συμβάλλουν στην επίτευξη του στόχου αυτού και ο ρόλος του Γραφείου Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων καθίσταται κομβικός.
Η Έφορος Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων κα Στέλλα Μιχαηλίδου επισημαίνει:
«Χτίζουμε καθημερινά με εργατικότητα, κόπο και υπομονή, με τα ελάχιστα εφόδια που έχουμε, μια ισχυρή ομάδα και δημιουργούμε ένα χαλκέντερο κρίκο που συνδέει το Γραφείο μας με όλες τις Αρμόδιες Αρχές και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η ανάληψη της Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ αποτελεί για τη χώρα μας ένα γεγονός εθνικής σημασίας που υπερβαίνει τα στενά όρια μιας ευρωπαϊκής υποχρέωσης. Η Κύπρος, με συλλογική προσπάθεια και ανταλλαγή τεχνογνωσίας, θα αφήσει θετικό αποτύπωμα σ’ αυτό το ευρωπαϊκό εγχείρημα».
Συμπεράσματα και Προοπτικές
Η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ κατά το Α’ εξάμηνο του 2026 δεν είναι απλώς μια θεσμική υποχρέωση. Αποτελεί γεγονός ανάδειξης, διεθνούς προβολής και ουσιαστικής συμβολής της Κύπρου στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Είναι μια στιγμή ευθύνης, αλλά και υπερηφάνειας. Μια στιγμή που η Κύπρος θα σταθεί στο κέντρο της Ευρώπης, όχι μόνο ως κράτος-μέλος, αλλά και ως συνδιαμορφωτής του ευρωπαϊκού μέλλοντος. Με συλλογική προσπάθεια και ανταλλαγή τεχνογνωσίας, η χώρα μας θα αφήσει θετικό αποτύπωμα σ’ αυτό το ευρωπαϊκό εγχείρημα.
| | | |